Kafkaslarda halk dansları

Kafkas halk dansları yüzyıllardır, Kafkasya insaninin günlük yaşamında çok önemli bir yer tutmaktadır. Dans, düğünlerde, bayramlarda, evdeki şenliklerde, konuk ağırla­mada, kış ve yaz gecelerinde, arkadaş toplantılannda, gün­lük yaşamın bir parçası haline gelmiştir. Bir çok dansın et-nografik geçmişi çok eskilere dayanmaktadır. Örneğin çok-tanniı dönemlerde Kafkasya'da oynanan 'Tsop Pay" dansı, ateş tannsınm ateşi etrafmda af dilemek için dönen bir kur­banı canlandınrken, Islamiyetin kabulünden sonra yine ate­şin etrafında dönerek "Gazavaf'a çıkacak olanların sevdikle­riyle vedalaşma dansı, günümüzde ise "Wuıg" ya da "Simd" adıyla halk arasmda düğünlerin ilk açıhş dansı olmuştur.

 Kızların dans sırasındaki yavaş ya da çabuk hareketleri ritmik, akarcasına ve yumuşaktır. Kollar dirseklerden hafif­çe kırılır ve bilekler vücudun önünde olmak üzere ileriye ve yukanya doğru birlikte hareket ettirilir. Bir daire çizilerek yavaş, yumuşak ve ahenkli bir biçimde, bir durumdan ikin­ci bir duruma geçilir. Dönüşler, erkeğin bulunduğu yönün aksine dış taraftan yapılır. Gözler, tevazuyla yere bakar an­cak, aşağıya indirilmiş kirpiklerin altından keskin ve uyanık olarak erkeğin hareketleri izlenir.

 Erkekler ise, yavaş, düzenli adımlarla süzülürcesine rit­mik yürüyüşler ve uyumlu, düzenli kol hareketleriyle oynar. Aynı karakteristik hareketlerle dansı bitirir. Savaş dansla-nnda ise canlı, enerjik, çabuk ve sert olunur. Baş, gururla dik ve kıza dönük tutulur. Gözler sürekli kızı izler. Vücut her dansta diktir. Çerkeskanın kolları dansçının isteğine göre açılmış, indirilmiş ya da kıvniip sıvanmış olabilir. Ancak, in­dirilmiş ise gelenek gereği, elbise kolunun ellerden sarkan kısminin yansı parmaklarla avuca alınmalıdır. Erkeklerin oyun biçimlerinde üç temel hareket vardır. Prüvetler (kendi ekseni etrafında dönüşler), dizüstü hareketler ve ayak par­makları üzerindeki hareketler

      Kuzey Kafkasya'da oynanan bazı oyunlar

 Bütün Kafkasya'da oynanan, Zilga, Maggalon, îsîamey, Çeçen, İsteme, Şamiley adıyla da anılan Lezginka, büyük be­ceri ve ustalık isteyen bir danstır. Üç bölümü vardır. Birinci bölüm, çiftlerin birlikte oynadıkları bölümdür, ikinci bölüm, erkeğin solo dansıdır. Çok hızlı bir tempoyla oynanır. Erke­ğin solosu sırasında kız durarak el çırpar. Üçüncü bölümde erkek ve kız yine birlikte dans ederler. Bu bölümde hız biraz yüksektir. Kaafe, en eski danstır. Önceleri bir çift tarafından oynanırken sonraları iki çift ya da gruplar halinde oynandı­ğı görülmektedir.

 Asetince "Don, dönerek oyna" anlamma gelen simd dan­sı, daha çok gençlerin ilgi gösterdiği bir danstır. Dans ağır bir tempoyla başlar ve gittikçe hızlanır. Vücutlar dik. gergin, ayaklar yan parmak üzerindedir. Kama, XIX. yüzyılın ikinci yansında halk dansı niteliğine bürünmüş bir danstır. Yavaş bir tempoyla başlayan dans giderek hızlanır. Çoğu kez bir ya da iki erkek dansçı tarafindan oynanmaktadır. Dansçılar el-lerinde ikişer kama olduğu halde ayak parmaklan üzerinde danslarım sürdürürlerken, kamalanyia izleyenleri heyecan­landıran zor hareketler yaparlar. Dans süresince dansçıların ellerinde 12-14 kama olur.

Horoni'nin kendine özgü hareketleri bu dansın bir savaş dansı olduğunu göstermekte. Dört bölümden oluşan Horo-ni, yavaştan, güçlü ve zor hareketlere kadar, kıvrak ayaklar­la, sıçramalarla ve keskin ritmie sürer